وزن مخصوص فوايدى برده و بدين جهت است كه با بصيرت و قدرشناسى در بارهء آن عالم محقق و كتاب او گويد : « و خواجه ابو ريحان اين همه [ يعنى فلزات و جواهر ] رصد كرده است و اندرين باب كتاب تصنيف كرده است چنانك پيش ازو متقدمان نكرده‌اند و هر كس كه خواهد كه نسبت ميان فلزات و جواهر اندر ثقل بداند آن كتاب را بر بايد خواند تا بحقيقت بداند . » . 7 - ارزش علمى قراضهء طبيعيات قصد ما در اين فصل انتقاد مطالب كتاب و كيفيّت پاسخ سؤالات و تحقيق صواب و خطا و صحت و سقم آنها نيست چون اين امر ما را خاصّه با وسعت و انبساطى كه علوم در اين عصر نسبت باعصار گذشته حاصل كرده از حدود كار اصلى دور مىكند و شروح و تفاصيلى خارج از گنجايش اين مقدمه و حواشى ايجاب مىنمايد بدين سبب در مواضعى كه نقص و خطاى بيانات آشكار است از بحث و انتقاد صرف نظر نموديم و در مواردى كه مطالعهء موضوع اهميت دارد براى تتميم فايده بذكر بعض مآخذ قديم در حواشى اقتصار كرديم تا خوانندگان محترم در صورتى كه بخواهند خود بمقابله و مقايسهء مطالب اين كتاب با آن مآخذ بپردازند « 1 » .

--> ( 1 ) - هنگامى كه راقم اين سطور دور از مسكن مألوف به نوشتن اين مقدمهء ناخوش و حواشى مشوّش اشتغال داشت قضا را جناب آقاى دكتر مهدى آذر استاد ارجمند دانشگاه از كرد و كار روزگار و پيش آمد نوائب با او در حجرهء غم انيس و در بنديخانه جليس شدند ، براى تفريح خاطر متن قراضهء طبيعيات را بمطالعه درآوردند و چند فقره يادداشت دربارهء بعض مطالب آن مرقوم فرمودند ، نگارنده آنها را عينا با ذكر خير و سپاسگزارى در بخش حواشى و توضيحات ثبت كرده توفيق آن وجود ذى جود را در خدمت بابناء نوع ميخواهد ، سلامت همه آفاق در سلامت تست * به هيچ عارضه شخص تو دردمند مباد .